فردريك چارلز ريچاردز ( مترجم : مهين دخت بزرگمهر )
23
سفرنامه فرد ريچاردز ( فارسى )
عالىقاپو - باب عالى پس از مدت كوتاهى ، « عالىقاپو » آشناترين ابنيهء شهر اصفهان مىشود . قسمت زيادى از داخل بناهاى زيباى طبقه فوقانى آن از زمان شاه عباس تاكنون به واسطهء دستكارى نسلهاى مختلفى ، كه با صنعت و هنر دشمنى داشتهاند ، رنگ اصلى خود را از دست داده است و در عوض رنگ قرمزى را جايگزين آن ساختهاند . بعضى از اتاقها و پلكان مرموز و اسرارآميز آن هنوز زيبايى خود را به عنوان نمونهاى از طرحهاى ايرانى حفظ كرده است و نشان مىدهد كه طراحان و تزيينكنندگان ايرانى تا چه در كار خود مهارت و استادى داشتهاند . با كمال تعجب مشاهده مىشود كه طرح بعضى از قسمتهاى اين ساختمان با طرحهاى ويليام موريس « 1 » و پروفسور لتابى « 2 » شباهت تام دارد . در طبقهء فوقانى اين بنا ، كه چشمانداز آن را ميدان تشكيل مىدهد ، اتاق اسرارآميزى وجود دارد كه هيچ كس نمىتواند در مورد نوع استفادهاى كه از آن مىشده اطلاعات قانعكنندهاى بدهد . عدهاى معتقدند كه اين اتاق قسمتى از حرمسرا بوده و بانوان حرم مىتوانستند بىآنكه ديده شوند مسابقات گوى و چوگان را تماشا كنند . اين امر امكان دارد ولى طرحهاى تزيينى آن اسرارآميز است . ديوارها و سقف اين اتاق داراى تورفتگيهاى كوچكى به اشكال مختلف است كه امروز به آلات موسيقى شباهت دارد . اين تورفتگيها مانند قطعات مختلف الگوى بازى معما « 3 » با تناسب خاصى پهلوى يكديگر قرار گرفتهاند .
--> ( 1 ) . William Morris ( 2 ) . Lethaby ( 3 ) . Jigsaw Pattern يك نوع بازى است كه عكسى را به قطعات مختلف مىبرند و بازىكننده بايد آنها را پهلوى يكديگر قرار دهد تا عكسى كامل درست گردد ؛ شبيه پازل . - م .